టిప్పణి కోశాలు పట్టికలు : టిప్పణి పట్టిక (కావిడి - ఖ్యాతి)
శ్రీరామ
1053} కావిడి - రెండు కొసలలోను వస్తువు లుంచుకొనెడి చిక్కములు కల భుజమున మోపుకొన వీలగు అడ్డకఱ్ఱ ఉండే పరికరము :-
[10.1-455-వ.]
1054} కావ్యము(ప్ర) - కబ్బము (వి), కవిత్వము :-
[10.1-351-క.]
1055} కావ్యుడు - భృగువు పుత్రుడైన కవి యొక్క పుత్రుడు, శుక్రుడు :-
[8-609-ఆ.,
8-680.1-తే.]
1056} కాశి - ప్రకాశింపజేయునది, వారణాశి పట్టణము :-
[10.1-1411-వ.]
1057} కాశ్యపుడు - కశ్యపునికి సంబంధించినవాడు, కశ్యప ప్రజాపతి వంశంలో ఉలూక మహర్షికి పుత్రునిగా జన్మించినవాడు, ఔలూక్యుడు, కణాద మహర్షి, అణుసిద్ధాంతం కార్యకారణ సిద్ధాంతం వంటి అత్యుద్భతమైన ప్రతిపాదించిన మహానుభావుడు :-
[8-136-వ.]
1058} కాష్ఠ - పదునెనిమిది రెప్పపాటుల కాలము,2. కఱ్ఱ :-
[10.2-430-వ.]
1059} కాసారము - కః (నీరు)చేత శ్రేష్ఠమైనది, చెరువు :-
[10.2-153.1-తే.]
1060} కాసు - 1.రాగినాణెము, దమ్మిడిలో (రూపాయిలో 64వ వంతు కాని కానిలో 3వ వంతు దమ్మిడి) సగము ద్రవ్యమానము, 2.కాసున్నర ఐతే తులము, 12 అణాల బంగారము తులామానము, కాసులపేరు అను కంఠాభరణము నందలి బిళ్ళ :-
[10.2-965.1-తే.]
1061} కింకిణీయుతమేఖలాకీర్ణజఘనుడు - కంకిణీ (గజ్జలు) యుత (కలిగిన) మేఖలా (వడ్డాణము) తో ఆకీర్ణ (కూడిన) జఘనుడు (నడుము కలవాడు) :-
[3-922.1-తే.]
1062} కింపురుషులు - నరుని ముఖము అశ్వ దేహము కల దేవయోనివారు, దేవగాయకులు :-
[2-274.1-తే.]
1063} కిటీశుడు - కిటి (వరాహము, పంది) రూపమున ఉన్న ఈశుడు (ప్రభువు), విష్ణువు :-
[3-425.1-తే.]
1064} కిన్నెరలు - అశ్వ ముఖము నర దేహము కల దేవయోనివారు, దేవగాయకులు :-
[2-274.1-తే.]
1065} కిరి - అడవి పంది, వరాహము :-
[3-647-క.]
1066} కిరిపతి - కిరి (వరాహము) పతి (ప్రభువు), వరాహావతారుడు :-
[6-304-చ.]
1067} కిశోరవయస్సు - బాల్యమునకును యౌవనమునకును మధ్య వయసు, అవస్థాష్టకములో మూడవది 10 నుండి 15 సంవత్సరముల వరకు :-
[3-817-వ.]
1068} కీకట - గ్రామ ప్రదేశము :-
[5.1-64-వ.]
1069} కీడుకన్ను - అదురుట ద్వారా కీడు సూచించు కన్ను, మగవారికి ఎడమకన్ను స్త్రీలకు కుడికన్ను :-
[10.1-649-క.]
1070} కీర్తనీయతీర్థయశోమహనీయమూర్తి - కీర్తనీయ (పొగడదగిన) తీర్థ (పుణ్యవంతమైన) యశస్సు కల మహనీయ మూర్తి (స్వరూపము కలవాడు), విష్ణువు :-
[3-924.1-తే.]
1071} కీర్తనీయమహారణుడు - కీర్తనీయ (ప్రశంసనీయమైన) మహా (గొప్ప) రణుడు (యుద్ధము చేయువాడు), విష్ణువు :-
[6-529-త.]
1072} కీర్తిపూరణుడు - తన కీర్తిచే విశ్వమంతను పూరణుడు (నింపినవాడు), విష్ణువు :-
[6-529-త.]
1073} కీలి - కీలలు కలవాడు, అగ్ని :-
[1-293-వ.]
1074} కుంచితచూడ్కులు - సగము మూయబడిన చూపులు, రాసక్రీడా పారిభాషిక పదము. :-
[10.1-1084-వ.]
1075} కుంజరపాలకుడు - ఏనుగు కావలివాడు, మావటి :-
[10.1-1320-క.]
1076} కుంజరపాలుడు - కుంజరము (ఏనుగు)ను కాచువాడు, మావటి :-
[10.1-1317-శా.]
1077} కుంజరము - వ్యు. కుంజః (ప్రశస్తః) అస్తిఅస్య కుంజ+రః, త.ప్ర., మేలైన దంతము చెక్కిలి పై భాగము కలది, ఏనుగు, ఆంధ్రశబ్దరత్నాకరము :-
[8-124-క.]
1078} కుంజరుడు - ఏనుగు వంటివాడు, శ్రేష్ఠుడు :-
[3-251-క.]
1079} కుండలి - కుండలాకార శరీరము కలది, సర్పము :-
[10.2-502-మ.]
1080} కుండలీకరణబంధము - ఒంటికాలితో నిలిచి చక్రాకారముగ గిరుక్కున తిరుగుచు హస్త విన్యాసాదులను కనబరచునది, కుండలాకారముగ అందరి చేతులు పైకెత్తుకొని లయ తప్పక నటించునది, , రాసక్రీడా పారిభాషిక పదము. :-
[10.1-1084-వ.]
1081} కుండలీశ్వరుడు - కుండలీ ఆకారము కలవాని (సర్పములకు) ప్రభువు, శేషుడు :-
[10.2-1252-వ.]
1082} కుంతిభోజనందన - కుంతల దేశ రాజైన భోజుని కూతురు, కుంతీదేవి :-
[10.2-694-వ.]
1083} కుంతీభోజతనయ - కుంతల దేశ రాజైన భోజుని కూతురు, కుంతీదేవి :-
[3-63-తే.]
1084} కుంతీసుతాగ్రజుడు - కుంతీ (కుంతి యొక్క) సుత (పుత్రులలో) అగ్రజుండు (పెద్దవాడు), ధర్మరాజు :-
[1-345-వ.,
10.2-765-వ.]
1085} కుంభకము - ప్రాణవాయువు ముక్కుద్వారా లోనికి తీసుకొని నిలబెట్టుట, ప్రాణాయామ పారిభాషిక పదము :-
[3-921-వ.]
1086} కుంభకర్ణుడు - కుండలవంటి చెవులు కలవాడు, రావణుని తమ్ముడు :-
[4-26-వ.]
1087} కుంభజుడు - కుంభమున పుట్టిన వాడు, అగస్త్యుడు, ద్రోణుడు :-
[1-189.1-తే.,
6-439.1-ఆ.,
10.2-766.1-ఆ.]
1088} కుంభజుడు - కుంభములో (ద్రోణిలో) పుట్టినవాడు, ద్రోణుడు, కౌరవ పాండవులకు గురువు :-
[1-79.1-ఆ.]
1089} కుంభసంభవుడు - కుంభమున పుట్టిన వాడు, అగస్త్యుడు, ద్రోణుడు :-
[6-192-వ.,
10.2-1117-ఉ.]
1090} కుంభి - కుంభస్థలము కలది, ఏనుగు :-
[9-118-చ.,
9-444-మ.,
10.1-1321-వ.,
10.1-1562-వ.]
1091} కుంభినీచక్రభర్త - కుంభినీ (భూ) చక్ర (మండలమునకు) భర్త (నాథుడు), రాముడు :-
[7-481-మాలి.]
1092} కుంభినీధరములు - కుంభిని (భూమిని) ధరములు (మోసెడివి), కులపర్వతములు :-
[7-285-వ.]
1093} కుంభినీధరుడు - వరహావతారములో కుంభిని (భూమండలమును) ధరుడు (ధరించిన వాడు), విష్ణువు :-
[5.2-45-ఆ.,
10.2-406-వ.]
1094} కుంభినీధవుడు - కుంభినీ (భూదేవి కి) (వరాహాతారమున) ధవుడు (భర్త), విష్ణువు :-
[7-169.1-తే.]
1095} కుంభీనసము - విషజ్వాలలుగ్రక్కెడి పాము, ఆదిశేషుడు :-
[7-285-వ.]
1096} కుంభీపాకము - కుంభము (కుండల)లో వేసి పాకము (వండుట), నరకవిశేషము :-
[5.2-136-వ.,
5.2-140-వ.]
1097} కుక్షింభరుడు - పొట్టపోసుకొనుట మాత్రము తెలిసినవాడు :-
[3-990-వ.]
1098} కుచేలుడు - పాడైన చేలము కలవాడు :-
[10.2-980-మ.]
1099} కుజనవినాశుడు - కుజనులను (దుష్టులను) వినాశుడు (నాశనము చేయువాడు), శివుడు. :-
[4-62-క.]
1100} కుజము - కు (భూమి) అందు జములు (పుట్టినవి), వృక్షములు :-
[3-838.1-తే.,
4-940-చ.,
6-198-క.]
1101} కుటజము - కు (భూమి) అందు జములు (పుట్టినవి), వృక్షములు :-
[8-208-వ.]
1102} కుతలోద్ధర్త - కుతలము (భూమి)ని ఉద్ధర్త (ఉద్దరించినవాడు), విష్ణువు :-
[3-678-మ.,
10.1-876-మ.]
1103} కుదురు - కుదురుగా నిలుచుటకు ఏర్పరచెడి పీఠము, కుండ కదలకుండ కుండ క్రింద పెట్టెడి గుండ్రని చుట్ట :-
[8-199-క.,
10.1-354-వ.]
1104} కుబేరదిక్తటము - ఉత్తరపు (దిక్పాలకుడు కుబేరుని దిక్కు) దిక్కు (దిక్కు తటము), ఉత్తరపు దిక్కు :-
[4-112-చ.]
1105} కుబేరుడు - గుహ్యకుల నాయకుడు, ధనాధిపతి, ఉత్తర దిక్పాలకుడు, గుటకవేయుటకు మ్రింగుటకు నాయకుడు, :-
[4-26-వ.]
1106} కుమారవర్గము - సనకాదులు, 1సనకుడు 2సనందనుడు 3సనత్కుమారుడు 4సనత్సుజాతుడు అను బ్రహ్మకుమారులైన దేవర్షులు :-
[3-1019-మ.,
6-458.1-తే.,
6-500-ఉ.,
10.2-1048-చ.]
1107} కుమారశేఖరుడు - పిల్లలో శ్రేష్ఠుడు, కృష్ణుడు :-
[10.1-306-వ.]
1108} కుమారుడు - కుచ్ఛితం స్వేతర బుద్ధిం మారయతి మాశయతీతి కుమారః (వ్యు), [కుమార+ఘఞ్, కుమారయతి క్రీడతి] ఆడుకొనువాడు. పిల్లవాడు. :-
[10.1-1253-మ.]
1109} కుముద - మానసక్షేత్రమున కుముద (భూమికి సంతోషమును కలుగజేయునామె, భూలోకులకు ఆనందము కలిగించెడియామె, రాక్షసులను నవ్వుచునే (వంచనతో కూడిన) చంపెడి యామె) :-
[10.1-61-వ.]
1110} కుమ్మరిసారె - కుండలు చేయువాని చక్రము :-
[10.2-400.1-తే.]
1111} కుయ్యాలించి - కుయ్యి (కూయి, మొఱ) ఆలించి (విని), మొఱ విని :-
[2-148-మ.]
1112} కురంగము - వ్యు. కు+రంగ్+అచ్, కౌ రంగతి, భూమిపై ఆనందంగా పరుగెత్తునది. లేడి, జింక. :-
[5.2-30-వ.]
1113} కురంగలోచన - లేడివంటి బెదురుచూపులు కల స్త్రీ. :-
[10.2-265-ఉ.]
1114} కురంగాక్షి - లేడివలె బెదురుచూపులు కల వనిత :-
[9-610-శా.]
1115} కురరము - 1. లకుమిక పిట్ట, 2. గోరువంక :-
[5.2-30-వ.]
1116} కురుకుంజరుడు - కురువంశానికి ఏనుగు వంటి (పెద్ద) వాడు, భీష్ముడు :-
[1-216-వ.]
1117} కురుకులేశ్వరుడు - కురు వంశమునందలి ప్రభువు, దుర్యోధనుడు :-
[10.2-818-ఆ.]
1118} కురుక్షేత్రము - హస్తినాపురమునకు దగ్గరలోని ఒక ప్రదేశము, కౌరవ పాండవులు యుద్ధము చేసిన చోటు :-
[3-130-వ.,
7-451-వ.]
1119} కురుసత్తముడు - కురువంశమున శ్రేష్ఠుడు, ధర్మరాజు :-
[10.2-701-చ.]
1120} కులదీపకుడు - కుల (వంశమును) దీపకుండు (ప్రకాశింప జేయువాడు), ప్రహ్లాదుడు :-
[7-157-వ.]
1121} కులదేవత - వంశస్థుల ప్రధాన ఆరాధ్య దైవము :-
[5.2-32-వ.]
1122} కులపర్వతములు - సప్తపర్వతములు 1 మహేంద్రగిరి 2 మలయపర్వతము 3 సహ్యాద్రి 4 శుక్తిమంతము 5 ఋక్షవంతము 6 వింధ్యపర్వతము 7 పారియాత్రము, మహేంద్రోమలయస్సహ్యశ్శుక్తిమాన్ గంధమాదనః. వింద్యశ్చపారియాత్రాశ్చసప్తై తే కులపర్వతాః :-
[3-603-తే.,
5.2-18-క.,
7-451-వ.]
1123} కులవిరహితుడు - సమస్తము తానగుటచేత జాతి విభజన లేనివాడు, కృష్ణుడు :-
[10.1-901-క.]
1124} కులాద్రీంద్రము - కులపర్వతములలో శ్రేష్ఠమైనది, కైలాస పర్వతము :-
[3-431-మ.]
1125} కులిశహస్తుడు - కులిశము హస్తమున కలవాడు, ఇంద్రుడు :-
[1-398.1-ఆ.]
1126} కువలయజనవినుత - కువలయ (భూమండలము యొక్క) జన (సర్వ ప్రజలచేత) వినుత (స్తుతింపబడువాడు), శ్రీరాముడ :-
[10.1-1790-క.]
1127} కువలయదళనీలవర్ణకోమలదేహుడు - కువలయ (నల్లకలువ) యొక్క దళ (రేకులవంటి) వర్ణ (రంగు కలిగిన) కోమల (మృదువైన) దేహుడు (శరీరము కలవాడు), శ్రీరాముడు :-
[10.1-1790-క.]
1128} కువలయనాథశిరోమణి - కు (భూమి) వలయ(మండలమును) నాథ (ఏలువారిలో) శిరోమణి (తలమీది మణివలె శ్రేష్ఠమైన వాడు), శ్రీరాముడు :-
[10.1-1790-క.]
1129} కువలయభరణోద్ధాముడు - కువలయము (భూమి)ని భరణ (మోయుట) అందు ఉద్దాముడు (అధికుడు), విష్ణువు :-
[3-633-క.]
1130} కువలయరక్షాతత్పరుడు - కు (భూమి) వలయ (మండలమును) రక్షా (కాపాడుట యందు) తత్పరుడు (ఆసక్తి కలవాడు), శ్రీరాముడు :-
[10.1-1790-క.]
1131} కువలయాక్షి - కువలయము (కలువ)ల వంటి కన్నులు ఉన్నామె (స్త్రీ) :-
[3-817-వ.]
1132} కువలయాపీడము - కు (భూ) వలయ (మండలమును) పీడము (భాధించునది), కంసుని ఏనుగు పేరు :-
[10.1-1315-క.,
10.1-1627-మ.]
1133} కువలయాబ్జాకరము - కువలయ (కలువల) అబ్జ (తామరల) కు ఆకరము (ఉనికిపట్టు), సరస్సు. :-
[10.1-1602-క.]
1134} కువలయేశుడు - కువలయము (భూమి)కి ఈశుడు (ప్రభువు), రాజు. :-
[9-31-ఆ.]
1135} కువలయేశ్వరుడు - కువలయము (భూమండలము)నకు ఈశ్వరుడు, రాజు :-
[10.2-92.1-తే.]
1136} కుశలు - దర్భలు, 1. కు+శీ+డ, కౌ శేతే, భూమిలో వుండునది. దర్భ. 2. క+తో+డ, కుం పాపం శ్యతి నాశయతి, పాపమును నశింప చేయునది. దర్భ. :-
[5.2-63.1-తే.]
1137} కుశస్థలి - 1. మధురాపురము జరాసంధుని దాడి పిమ్మట కృష్ణునకు ఇది ముఖ్యపట్టణము అయి ఉండెను. 2 దీని శ్రీరాముని కొమరుఁడు ఐన కుశుఁడు నిర్మాణము చేసెను ఇది వింధ్యపర్వత ముఖమున (కోసలమున) ఉండును ఆంధ్రశబ్దరత్నాకరము, 3. తొలుత ఇది ఆనర్తునిచే నిర్మింపఁబడి ఆనర్తదేశములకు రాజధాని అయి ఉండినట్లు తెలియవస్తున్నది, 4. రైవతదుర్గము ఉండిన ఒక పట్టణము. :-
[10.2-970-చ.]
1138} కుశావర్తము - దర్భలు లేదా నేర్పరులు కల దేశము, భారతవర్షము నందలి దేశము :-
[5.1-64-వ.]
1139} కుసుంభము - కుంకుమ పువ్వు, వ్యు. కు+సుభి+అచ్+నుమ్, కౌ పృథివ్యాం సుంభతి శోభతే, భూమిలో ప్రకాశించునది. కుసుమ; కుంకుమ పూవులు :-
[5.2-30-వ.]
1140} కుసుమబాణుడు - పూలబాణముల వాడు, మన్మథుడు :-
[9-177-ఉ.]
1141} కుసుమశరుడు - పూలబాణముల వాడు, మన్మథుడు :-
[10.1-1040-ఆ.,
10.1-1713.1-ఆ.]
1142} కుసుమాస్త్రుడు - పూలబాణముల వాడు, మన్మథుడు :-
[9-308-ఉ.]
1143} కుహువు - అమావాస్యా భేదము, చంద్రకళ కానరాని యమావాస్య. :-
[5.2-62-వ.]
1144} కుహూ - అమావాస్యా భేదము, చంద్రకళ కానరాని యమావాస్య. :-
[4-25-క.,
6-507-వ.]
1145} కూటస్థము - దేహము అనెడి గూటిలో ఉండెడిది, ఆత్మ :-
[4-540-వ.]
1146} కూటస్థుడు - సర్వదేహములందు సర్వకాల సర్వావస్తలందు ఒక్కవిధముగ జీవుడుగా వసించెడివాడు :-
[2-84-వ.,
4-459-వ.,
7-361-క.,
10.1-682.1-తే.,
10.2-88.1-తే.]
1147} కూపారము - దాటరానిది, కడలి :-
[10.1-6-క.]
1148} కూబరద్వయము - 1.బండి నొగలు, 2. శోక, మోహములకు సంకేతము :-
[4-771.1-తే.]
1149} కూబరము - రథములకు బండ్లకాడికి ఆధారముగ ముందుండెడి పొడవాటి చట్రము, నొగ :-
[10.1-1558-వ.]
1150} కూర - వంటకు పనికొచ్చే శాకాహారముు, కాయగూర :-
[3-39-క.]
1151} కూర్మము - తాబేలు, వ్యు. కుత్సితః ఊర్మిః యస్య, వృషోదరాదిః, బవ్రీ., అల్ప వేగము కలది :-
[2-143-వ.]
1152} కూశ్మాండ - పిశాచభేదము :-
[2-274.1-తే.,
6-307-వ.]
1153} కృకలాసము - కంఠముతో ఆడునది, ఊసరవెల్లి, తొండ :-
[10.2-456-ఉ.]
1154} కృతకము - స్వతసిద్ధం కాక మానవులచే చేయబడినది, కృత్రిమమైనది :-
[10.2-275-వ.]
1155} కృతకృత్యుండు - చేయవలసినది నెరవేర్చినవాడు, ధన్యుడు :-
[4-304-క.]
1156} కృతఘ్నుడు - చేసిన మేలు మరచు వాడు :-
[2-133-వ.]
1157} కృతలో - పూర్తి ధర్మము ఉండును, నాలుగు పాదములు, ధర్మము నాలిగింట నాలుగు (4, 4) వంతులు కలిగి ఉండును :-
[3-350-వ.,
3-350-వ.]
1158} కృతాంతుడు - అంతము చేసెడివాడు, యముడు :-
[6-370-వ.,
10.1-1334-మ.]
1159} కృతార్థుడు - కృత (నెరవేరిన) అర్థుడు (ప్రయోజనము గలవాడు), ధన్యుడు :-
[3-780-వ.,
5.2-53.1-ఆ.]
1160} కృత్తికాదినక్షత్రత్రయంబు - 1కృత్తిక 2రోహిణి 3మృగశిర యనెడి మూడు నక్షత్రములు :-
[5.2-97-వ.]
1161} కృత్య - సంహారార్థము ప్రయోగింపబడిన క్షుద్రదేవత :-
[9-102-చ.,
10.2-533-వ.]
1162} కృపాకల్పుడు - దయ ఆభరణముగా కలవాడు, విష్ణువు :-
[10.1-1236-దం.]
1163} కృపాగుణభూషణుడు - దయాగుణమే అలంకారముగ కలవాడు, విష్ణువు :-
[3-548-ఉ.]
1164} కృపాపయోనిధి - దయ అను సముద్రము (పయోనిధి) వంటివాడు, విష్ణువు :-
[3-212-చ.]
1165} కృపాపాత్రుడు - దయకు పాత్రుడు, దీనుడు :-
[3-288-వ.]
1166} కృపాపాథోధి - దయకు పాధోథి (సముద్రము) వంటి వాడు, విష్ణువు :-
[3-373-మ.]
1167} కృపాపారీణుడు - దయ సంపూర్ణముగా కలవాడు, శ్రీకృష్ణ :-
[5.1-181-మ.]
1168} కృపామయలోచనుడు - కృప (దయ) మయ (తో) కూడిన లోచనుడు (కన్నులు కలవాడు), విష్ణువు :-
[3-571-చ.]
1169} కృపాలుడు, కృపాళిడు - అనుగ్రహించు స్వభావము కలవాడు, కృష్ణుడు, శివుడు :-
[4-697-వ.,
10.1-845-క.]
1170} కృపావాసుడు - కృప (దయ)కు ఆవాసుడు (నివాసమైనవాడు), విష్ణువు. :-
[6-1-శా.]
1171} కృపాస్పదుడు - దయకు నివాసమైనవాడు, విష్ణువు :-
[6-327.1-తే.]
1172} కృపి - కృపాచార్యుని చెల్లెలు, ద్రోణుని భార్య, అశ్వత్థామ తల్లి :-
[1-160-వ.]
1173} కృపీటభవము - కృపీట (ఉదకమున) భవము (పుట్టినది), అగ్ని :-
[11-97-వ.]
1174} కృశానుడు - తనను తాకినవానిని కృశింపజేయువాడు, అగ్ని :-
[10.1-1236-దం.,
10.1-1556-చ.,
10.2-441-వ.]
1175} కృశోదరి - అణగిన కడుపు కల స్త్రీ. :-
[10.2-349-ఉ.]
1176} కృషీవలుడు - వ్యవసాయము చేయువాడు, రైతు :-
[10.1-1562-వ.]
1177} కృష్ణ - హస్తినాపురక్షేత్రమున కృష్ణ (సృష్టి స్థితి సంహారము తిరోధానము అనుగ్రహము అనెడి పంచ (5) కృత్యములు చేసెడి యామె, మహామునుల మనసులను ఆకర్షించెడి యామె) :-
[10.1-61-వ.]
1178} కృష్ణపక్షము - నల్ల (చీకటి) రాత్రులు ఉండు పక్షము, అమావాస్య ముందటి రోజులుకల పక్షము :-
[3-346-వ.,
7-448-వ.]
1179} కృష్ణుడు - 1. నల్లనివాడు, 2. భక్తుల హృదయములు ఆకర్షించువాడు, 3. శ్లో. కృషిర్భూవాచకశ్శబ్దో నశ్చ నిరృతివాచకః, పూర్ణానంద పరబ్రహ్మ కృష్ణ ఇత్యభీయతే., పూర్ణానంద పరబ్రహ్మము, కృష్ణుడు, నల్లనివాడు, 4. కృఞకరణే అను ధాతువుచేత సృష్టిస్థితిలయములను చేయువాడు, 5. శ్లో. కృషిర్భూవాచకశ్శబ్దోనశ్చ నిర్వృతివాచకః, తయోరైక్యాత్పరంబ్రహ్మ కృష్ణ ఇత్యభిధీయతే (ప్రమాణము), అజ్ఞానబంధమును తెంచివేయువాడు, కృష్ణుడు :-
[1-201-శా.,
1-207-క.,
1-228-వ.,
2-192-మ.,
2-217.1-తే.,
3-116-మ.,
3-154-క.,
4-703.1-తే.,
4-920-ఉ.,
5.2-165-చ.,
6-342-ఆ.,
10.1-190-క.,
10.1-901-క.,
10.1-942-ఆ.,
10.1-1556-చ.,
10.2-477-ఆ.,
10.2-749-ఆ.,
10.2-1137.1-తే.]
1180} కృష్ణునిపట్టణము - ద్వారక :-
[10.2-365-క.]
1181} కేక - నెమలి కంఠధ్వని :-
[10.2-1323-వ.]
1182} కేకి - కేకవేయునది నెమలి :-
[2-50.1-ఆ.]
1183} కేవలుడు - సమస్తమూ కేవలము తానే అయిన వాడు :-
[2-110-మ.]
1184} కేశవుడు - విష్ణువు. వ్యు1. కేశాః ప్రశస్తాః అస్య కేశ+ వ, త.ప్ర., చక్కని వెంట్రుకలు కలవాడు, వ్యు2. కేశమ్ (కేశి రాక్షసమ్) వాతి హంతి, కేశ+వా+క, కృ.ప్ర. కేశుడు అను రాక్షసుని సంహరించినవాడు, విష్ణువు, 3.కశ్చ ఈశశ్చ కేశౌ అజ రుద్రౌ కేశాస్తః సంబంధిత్వేన అస్య కేశ+వ, త.ప్ర., బ్రహ్మ శివుడు సంబంధులై ఉన్నవాడు :-
[2-228.1-తే.,
3-400-మ.,
3-401-చ.,
3-436-ఉ.,
3-510-చ.,
3-550-చ.,
4-918.1-తే.,
6-174-ఉ.,
7-188-శా.,
7-268-క.,
9-82.1-తే.,
10.1-236-వ.,
10.2-477-ఆ.]
1185} కేశి - కంసుని వద్ద ఉన్న కేశి అను పేరు గల గుఱ్ఱము రూపు రాక్షసుడు :-
[2-190-చ.,
10.1-1627-మ.]
1186} కేసరి - జూలు కలది, సింహము :-
[12-48-వ.]
1187} కైంకర్యము - సేవ, కింకర+యఞ్, కింకరస్య సేవకస్య భావః కర్మ వా :-
[3-507-వ.]
1188} కైకసి - సుమాలి కూఁతురు. విశ్రవసుని రెండవభార్య. ఈమెయందు రావణ, కుంభకర్ణ, విభీషణులను, శూర్పణఖయును పుట్టిరి. :-
[4-26-వ.]
1189} కైటభారి - కైటభాసురుని శత్రువు, విష్ణువు :-
[2-51.1-ఆ.]
1190} కైరవహితుడు - కలువలకు ఇష్టుడు కలువల రాయుడు చంద్రుడు :-
[2-155.1-తే.]
1191} కైలాసము - శివుని స్థానము, కైలాసపర్వతము, వ్యు. కే+లస్+అణ్, కే జలే లాసః దీప్తిః యస్య, కేలసః స్ఫటికః తం ఇవ శుభ్రః, స్ఫటికమువలె శుభ్రంగా తెల్లగా నున్నది. కైలాసపర్వతము. :-
[9-112-వ.]
1192} కైవల్యపదము - కేవలము తానే భగవంతుడు అగు స్థితి, పరమపదము, మోక్షము :-
[4-540-వ.,
10.1-973-మ.,
11-33-వ.]
1193} కైవల్యము - కేవలము తానే భగవంతుడు అగు స్థితి, పరమపదము, మోక్షము :-
[1-192-వ.,
2-11-క.,
3-203-దం.,
3-304.1-తే.,
3-507-వ.,
8-137-క.,
10.2-1337-మ.,
11-43-వ.]
1194} కైశోరము - మంచిచెడ్డలు చెప్పినను తెలిసికోజాలని దశ (10 నుండి 15 ఏళ్లవరకు) :-
[10.1-1392.1-తే.]
1195} కొంగు - వంటిమీది వస్త్రపు చివర, వస్త్రపు చెఱగు, చెంగు, పైట :-
[3-470-క.]
1196} కొండరాచూలిపెనిమిటి - కొండ (పర్వత) రా(రాజు) చూలి(పుత్రిక యైన పార్వతి) యొక్క పెనిమిటి(భర్త) :-
[6-490.1-తే.]
1197} కొమరాలు - కొమరు (మనోజ్ఞత) రాలు (కల స్త్రీ), సుందరి :-
[3-787-తే.,
9-72-ఆ.]
1198} కోడలు - కొడుకు పెండ్లాము :-
[10.2-106-క.]
1199} కోణపుడు - నైరృతిదిక్పాలకుడు, నైరృతుడు, మూలఱేఁడు, నిరృతి :-
[2-38-వ.]
1200} కోదండము - ధనుస్సులలో విశేషము, వెదురు విల్లు :-
[10.2-17-మ.]
1201} కోవిదవంద్యుడు - కోవిదుల (పండితుల)చే వంద్య (నమస్కరింపబడువాడు), విష్ణువు. :-
[7-361-క.]
1202} కోసలక్షోణిభర్త - కోసల అనెడి క్షోణి (రాజ్యాని)కి భర్త (రాజు), రాముడు :-
[11-126-మాలి.]
1203} కోసలక్ష్మాభృత్సుత - కౌసల్య, కోసల అనెడి క్ష్మా (రాజ్యాని)కి భృత్ (రాజు) సుత, కోసల రాకుమారి :-
[2-155.1-తే.]
1204} కోసలేంద్రుడు - కోసలదేశ రాజు, నగ్నజిత్తు :-
[10.2-141-వ.]
1205} కౌంతేయాగ్రజుడు - కుంతి పెద్ద కొడుకు, ధర్మరాజు :-
[1-324-వ.]
1206} కౌమారము - బాల్యము తరువాత యౌవనమునకు ముందు దశ, బాల్యం; కౌమారం, యౌవనం, వార్ధక్యం. అను అవస్థా చతుష్కములో రెండవది :-
[3-109-ఉ.]
1207} కౌమారాఖ్యలు - సనకుడు, సనందనుడు, సనత్ కుమారుడు, సనత్ సుజాతుడు :-
[1-63-వ.]
1208} కౌరవముఖ్యుడు - కురువంశపు రాజులలో ముఖ్యమైన వాడు, పరీక్షిత్తు. :-
[10.1-632-క.]
1209} కౌరవుడు - కురువంశపు వాడు, దుర్యోధనుడు :-
[10.2-579-ఉ.]
1210} కౌరవులు - కురువంశపువారు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు వందమంది (100) :-
[10.2-560.1-తే.]
1211} కౌరవేంద్రుడు - కురువంశపు రాజు, దుర్యోధనుడు :-
[1-353-శా.]
1212} కౌరవేశ్వరుడు - కురువంశపు రాజు, పరీక్షిత్తు :-
[2-9.1-ఆ.]
1213} కౌరవ్యవంశాగ్రణి - కురువంశమునకు పెద్దవాడు, ధృతరాష్ట్రుడు. :-
[3-24-మ.,
10.2-1334-మ.]
1214} కౌశికుడు - కుశికుని మనుమడు, విశ్వామిత్రుడు :-
[9-192.1-తే.]
1215} కౌషారవి - కుషారవుని పుత్రుడు, మైత్రేయుడు :-
[2-282-వ.]
1216} కౌస్తుభకలితముక్తాహారయుతకంఠుడు - కౌస్తుభ (కౌస్తుభము అను మణి) కలిత (కూడిన) ముక్త (ముత్యాల) హార (హారములుతో) యుత (కూడిన) కంఠుడు (కంఠము కలవాడు), విష్ణువు :-
[3-922.1-తే.]
1217} కౌస్తుభభూషణాంగుడు - కౌస్తుభమణిచే భూషణ (అలంకరింపబడిన) అంగుడు (దేహము కలవాడు), కృష్ణుడు :-
[5.2-165-చ.]
1218} కౌస్తుభము - విష్ణుమూర్తి వక్షస్థలమున ధరించెడి కౌస్తుభము అను పేరుగల ఒక మణి, వృత్పత్తి కుం (భూమిమ్) స్తుభ్నాతి కుస్తుభః సముద్రః కుస్తుభే భవః కుస్తుభః+ అణ్ కౌస్తుభః భూమిని ఆవరించి ఉన్నది అగుటచే సముద్రము కుస్తుభము అనబడును, అందు పుట్టినది కౌస్తుభము :-
[6-219.1-ఆ.,
10.2-212.1-ఆ.]
1219} కౌస్తుభముఖోద్యద్భూషణాలంకరిష్ణు - కౌస్తుభము మొదలగు ముఖ్యమైన మిక్కిలి ప్రకాశిస్తున్న భూషణములచే అలంకరింపబడినవాడు, విష్ణువు :-
[3-148-మ.]
1220} క్రతుధ్వంసి - క్రతు (యాగమును (దక్షుని)) ధ్వంసము చేసినవాడు, శివుడు :-
[10.2-408-శా.]
1221} క్రతువు - యజ్ఞాదులు జరపబడు విధానము, యజ్ఞము :-
[4-26-వ.]
1222} క్రవ్యాదకులాంతకుడు - క్రవ్యాద (రాక్షస) కులమునకు అంతకుడు (యముడు), విష్ణువు :-
[10.2-166-ఉ.]
1223} క్రవ్యాదుడు - క్రవ్యము (మాంసము) ఆదుడు (భుజించువాడు), రాక్షసుడు :-
[7-96-క.,
10.1-1171-ఉ.,
10.2-166-ఉ.]
1224} క్రిమిభోజనము - అసహ్యకర క్రిములను భుజింపజేయుట, నరక విశేషము :-
[5.2-136-వ.]
1225} క్రియ - జరుపు పని :-
[4-26-వ.]
1226} క్రూరజంతువులు - ఇతర జంతువులను చంపి తినెడి పులి మున్నగు జంతువులు :-
[10.1-500-మ.]
1227} క్రొవ్విరులు - సరిక్రొత్త పూలు, క్రొత్త+విరులు :-
[9-388-త.]
1228} క్రోధుడు - కోపము గల వాడు :-
[4-215-వ.]
1229} క్లేశములు - చిత్తవృత్తులనుండి జనించునవి యైదు 1ప్రమాణము (త్రివిధప్రమాణములు అవి 1ఇంద్రియగోచరము 2అనుమానము 3శబ్దప్రమాణము) 2విపర్యయము (ప్రమాణాతీతమైనది) 3మిథ్య (ఉన్న స్థితికి వేరుగ దర్శించుట) 4నిద్ర (గుర్తించెడి సామర్థ్యము లోపించుట) 5స్మృతి (ప్రమాణము లేనప్పటికిని గుర్తించుట) :-
[4-918.1-తే.]
1230} క్షణదాచర - క్షణద (ప్రజలకు తీరికను వేడుకను ఇచ్చునది, రాత్రి) చర (చరించువాడు), రాక్షసుడు :-
[10.2-592-క.]
1231} క్షత్రబంధువు - బ్రష్టులైన క్షత్రియులకు వాడు జాతీయము :-
[1-465-వ.,
10.2-1282.1-తే.]
1232} క్షత్రియుడు - క్షతము (దెబ్బ) వలన రక్షించువాడు వాని సంతానము, రాజులు :-
[9-42-వ.]
1233} క్షపాచరులు - క్షప (రాత్రి) తిరుగువారు, రాక్షసులు :-
[3-111-మ.]
1234} క్షమానాథుడు - భూమికి పతి, రాజు :-
[10.1-1525-శా.]
1235} క్షమాపకుడు - క్షమ (భూమి)కి అపకుడు (తండ్రి), రాజు :-
[9-262-మ.]
1236} క్షమాసురుడు - క్షమ (భూమికి) సురుడు (దేవత), బ్రాహ్మణుడు :-
[9-230-వ.]
1237} క్షారకర్దమము - క్షార (అతికారపు) కర్దమము (బురద)ను భుజింపజేసెడి శిక్షలు, నరక విశేషము :-
[5.2-136-వ.,
5.2-158-వ.]
1238} క్షితిజము - క్షితి (నేల)లో జము (పుట్టినది), చెట్టు :-
[3-160-మ.]
1239} క్షితిజాతము - క్షితి (నేల)లో జాతము (పుట్టినది), చెట్టు :-
[7-153-చ.]
1240} క్షితినాథోత్తముడు - భూమికి భర్తలలో శ్రేష్ఠుడు, పరీక్షిన్మహారాజు :-
[1-511-మ.]
1241} క్షితిపతి - రాజ్యమునకు ప్రభువు, రాజు :-
[2-3.1-ఆ.]
1242} క్షితిపాలుడు - భూమిని పాలించువాడు, రాజు :-
[3-43-చ.]
1243} క్షీరాన్నము - పాలతో ఉడికించిన అన్నము, పరవాన్నము :-
[10.1-1300-క.]
1244} క్షుద్రము - క్షుద్రతరము క్షుద్రతమము :-
[4-881-వ.]
1245} క్షుద్రసంహారుడు - క్షుద్రులను సంహరించువాడు, శివుడు :-
[4-161.1-తే.]
1246} క్షేత్రజ్ఞుడు - బుద్ధి మొదలగువానికి ద్రష్ట ఐ ఉండువాడు :-
[2-27.1-తే.,
3-902-క.,
7-448-వ.]
1247} క్షేత్రపాలుడు - శరీరములు అనెడి క్షేత్రములను పాలించువాడు, విష్ణువు :-
[4-702.1-తే.]
1248} క్ష్మాజము - క్ష్మ (భూమి)నుండి పుట్టినది, చెట్టు :-
[4-954-మ.]
1249} క్ష్మాదేవతాభర్త - క్ష్మాదేవతా (బ్రాహ్మణులలో) భర్త (శ్రేష్ఠుడు), పరశురాముడు :-
[10.1-100-మ.]
1250} క్ష్మాపకుమారులు - క్షమప (రాజు) కుమారులు, రాకుమారులు :-
[9-231-మ.]
1251} క్ష్మారమణవినుతపాదాంభోరుహమహితావతారుడు - క్ష్మారమణ (రాజుల చేత) వినుత (కొలచునట్టి) పాద (పాదములు అను) అంభోరుహ (పద్మములుగల) మహిత (మహిమాన్వితమైన) అవతారుడు (అవతారము కలవాడు), శ్రీరాముడు :-
[10.2-1341-క.]
1252} ఖండితభవుడు - ఖండింపబడిన జన్మలు కలవాడు, జన్మరాహిత్యము పొందినవాడు :-
[1-390-క.]
1253} ఖగనాథుడు - పక్షుల ప్రభువు, గరుత్మంతుడు :-
[10.1-1682-మ.]
1254} ఖగవాహుడు - ఖగ (పక్షి, గరుత్మంతుడు) వాహుడు (వాహనముగా కలవాడు), విష్ణువు :-
[10.2-270-క.]
1255} ఖగేంద్రుడు - ఖగము (పక్షులలో) ఇంద్రుడు (ఇంద్రుని వంటివాడు), గరుత్మంతుడు :-
[6-307-వ.,
8-190-క.,
10.1-703.1-తే.,
10.1-1173-ఉ.,
10.2-168-మ.]
1256} ఖగేశ్వరుడు - ఖగము (పక్షులలో) ఇంద్రుడు (ఇంద్రుని వంటివాడు), గరుత్మంతుడు :-
[3-62-మ.,
10.2-147-చ.]
1257} ఖచరులు - ఖ (ఆకాశమున) చరులు (తిరుగువారు), దేవతలు :-
[6-176-క.,
11-83-క.]
1258} ఖట్వాంగుడు - సూర్యవంశ చక్రవర్తి, శ్రీరాముని తాత అజుడు ఆయన తాత రఘువు ఆయన తాత ఈ ఖట్వాంగుడు, ఖట్వాంగము (శివుని గద) ఐన వాడు. :-
[2-9.1-ఆ.,
9-253-వ.,
9-257-మ.]
1259} ఖద్యోతము - ఖత్ (ఆకాశమున) జ్యోతము (ప్రకాశించునది), సూర్యుడు, మిణుగురు పురుగు, నల్లగుడ్డుకు సంకేతము :-
[4-768-వ.,
7-274-మ.]
1260} ఖద్యోతుడు - ఖత్ (ఆకాశమున) జ్యోతము (ప్రకాశించునది), సూర్యుడు :-
[4-853-వ.,
9-263-క.]
1261} ఖర - ఖరతర ఖరతమ :-
[7-293-క.]
1262} ఖరకరుడు - ఖర (తీవ్రమైన) కరుడు (కిరణములు గలవాడు), సూర్యుడు :-
[2-164-క.,
6-17.1-తే.,
9-298-క.,
10.1-1291-క.,
10.1-1321-వ.]
1263} ఖరఖురపుటి - ఖర (వాడి) యైన ఖుర (గిట్టలు) యొక్క పుటి (నేర్పుగల నడక కలది), ఆదివరాహము :-
[3-698-క.]
1264} ఖరగతి - కేవల భారవాహక కృత్యములచేత గాడిదలవలె :-
[10.2-259-క.]
1265} ఖరదూషణప్రముఖగాఢతమఃపటలప్రచండభాస్కరుడు - ఖర (వాడియైన, ఖర అనెడి రాక్షసుడు) దూషణ (దూషించదగినది, దూషణుడు అనెడి రాక్షసుడు) ప్రముఖ (మొదలగు) గాఢ (గాఢమైన) తమః (చీకట్ల) పటల (తెరలకు) ప్రచండ (భయంకరమైన) భాస్కరుడు (సూర్యుని వంటివాడు), రాముడు :-
[4-974-చ.]
1266} ఖరము - ఖరతరము ఖరతమము :-
[6-73-చ.,
7-285-వ.]
1267} ఖరుడు - గాడిదరూపి అసురుడు :-
[2-190-చ.]
1268} ఖర్వట - ఒకప్రక్క గ్రామము ఒక ప్రక్క పట్టణము కలిగినది, కొండను ఆనుకొనిన గ్రామము, పేట :-
[7-36.1-ఆ.]
1269} ఖలప్రహారి - దుర్జనులను శిక్షించువాడు, కృష్ణుడు :-
[10.2-139-చ.]
1270} ఖలవిదారి - దుర్జనులను సంహరించువాడు, కృష్ణుడు :-
[10.1-1704.1-తే.]
1271} ఖురదళితమేరుగిరి - ఖురము (గిట్టలతో) దళిత (అణచబడిన) మేరుగిరి కలవాడు, ఆదివరాహమూర్తి :-
[3-647-క.]
1272} ఖురళీబంధము - (ఖురళి (సాము గారడీలు) చెట్టాపట్టాలు వేసుకున్నట్లు చేతులను కూర్చుకొని గిరగిర తిరుగునది, రాసక్రీడా పారిభాషిక పదము :-
[10.1-1084-వ.]
1273} ఖేచరములు - ఆకాశమున తిరుగునవి, పక్షులు :-
[3-344-వ.]
1274} ఖేచరి - ఖః (ఆకాశమున, కనబడకుండగ) చరి (తిరుగునామె), అదృశ్య గమనము గల స్త్రీ :-
[10.1-212.1-తే.]
1275} ఖేచరులు - ఖః (ఆకాశమున) చరులు (సంచరించెడివారు), దేవతలు :-
[6-418-చ.,
9-301-క.,
10.1-1348-వ.]
1276} ఖేట - పంటకాపులుండుపల్లె, పాలెము :-
[7-36.1-ఆ.]
1277} ఖ్యాతి - ప్రసిద్ధి, వాసి, 1. దక్షప్రజాపతి కూఁతురు, భృగువుయొక్క భార్య, ఈమెకు ధాత, విధాత అని ఇరువురు కొడుకులును, లక్ష్మి అను కూఁతురును కలిగిరి. :-
[4-26-వ.]